ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΧΑΛΚΗΔΟΝΟΣ

Τὸ Τσεγκέλκιοϊ εἶναι μία ἀπὸ τὶς ἑπτὰ ἐναπομείναντες Ὀρθόδοξες Κοινότητες ποὺ ἀνήκουν σήμερα στὴ πάλαι ποτὲ κραταιὰ δύναμη τῆς Μητρόπολης Χαλκηδόνας.

Ὁ ποιμενάρχης τῆς Μητροπόλεως Χαλκηδόνος κ.κ. Ἰωακείμ.

Ἡ ὀργάνωση τῆς Βυζαντινῆς ἐκκλησίας ἀπὸ τὴν ἀρχὴ εἶχε ὡς πρότυπο  ἐκείνη τοῦ κράτους καὶ μάλιστα τὶς διοικητικὲς διαιρέσεις τῶν χρόνων τοῦ Διοκλητιανοῦ καὶ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου.

 

Ἀκόμη καὶ σήμερα οἱ Μητροπολίτες μπορεῖ νὰ θεωρηθοῦν ὡς ἐπίσκοποι Κωνσταντινικῶν ἐπαρχιῶν, ὅπου σὲ κάθε πόλη διέμενε ἔνας βοηθὸς ἐπισκόπου. Στὴ Βυζαντινὴ αὐτοκρατορία ὁ τίτλος τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, ἂν δὲν εἶναι ἁπλῶς τιμητικὸ συνώνυμο τοῦ ἐπισκόπου, σημαίνει τὸν ἐπικεφαλὴς μιᾶς αὐτοκεφάλου ἐπισκοπῆς δηλαδὴ κατευθείαν ἐξαρτώμενης ἀπὸ τὸν Πατριάρχη.

Γενικὰ ἡ Βυζαντινὴ ἐκκλησία δὲν ἔχει ἐπισκόπους in partibus. Πρέπει κανεὶς νὰ φθάσῃ σχεδὸν μέχρι τις μέρες μας γιὰ νὰ δεῖ διαμένοντας στὴν Κωνσταντινούπολη ἱεράρχες, τῶν ὁποίων οἱ τίτλοι διατηροὺν τὴ μνήμη ἐκείνων τῶν ἐπισκόπων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τῆς Ἀνατολίας, ὅπου σφαγές, κατατρεγμοὶ καὶ ἀνταλλαγὲς πληθυσμῶν σὲ εὐρεία κλίμακα κατέστρεφαν τὰ πρότερα Χριστεπώνυμα πληρώματα.

Ὁ Χριστιανισμὸς διαδόθηκε πολὺ ἐνωρὶς στὴ Χαλκηδόνα. Ὡς ἐπισκοπὴ ὑπαγότανε ἀρχικὰ στὸν Μητροπολίτη Νικομήδειας. Πρῶτος γνωστὸς ἐπίσκοπος τυχαίνει περὶ τὸ τέλος τοῦ Β´ αἰῶνα ἢ στίς ἀρχὲς τοῦ Γ´ ὁ Θεόκριτος καὶ ἀκολουθοῦν μέχρι σήμερα 96 ἐπίσκοποι καὶ μητροπολίτες ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀναδείχθηκαν Ἅγιοι οἱ Νικήτας Α´ (8ος αἰών), Κοσμᾶς (813 — 820) καὶ Ἰωάννης Κουμουλιάνος (8ος αἰών), ὅλοι στὴν ἐποχὴ τῆς εἰκονομαχίας, ἐνῷ στὸν Πατριαρχικὸ θρόνο τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀνῆλθαν οἱ Διονύσιος Δ´ (1671-1694), Γαβριὴλ Γ´ (1702-1707), Ἰωαννίκιος Γ´ (1761-1763), Ἄνθιμος Γ´ (1822-1824), Ἀγαθάγγελος (1826-1830), Γερμανός Ε´ (1913-1918), Γρηγόριος Ζ´ (1923-1924), Μάξιμος Ε´ (1946-1948), Βαρθολομαῖος Α´ (1991).

 

Μαρμάρινη πλάκα τοῦ 1830, ὅπου ἀναγράφεται ἡ ταυτότητα τῆς ἐνορίας τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Τσεγκέλκιοϊ. (Φωτ/φία Δημ. Παλαβίδη)

 

Ἡ Μητρόπολη Χαλκηδόνας ἄπλωνε τὴ δικαιοδοσία της σὲ ὅλα τὰ παράλια χωριά τῆς ἀσιατικῆς ὄχθης τοῦ Βοσπόρου καὶ σ᾽ αὐτὰ ποὺ βρίσκονται στὰ παράλια τῆς Βιθυνίας ἀπ᾽ ὅπου καὶ ὁ τίτλος τοῦ Μητροπολίτη «... τοῦ Σεβασμιωτάτου καὶ Θεοπροβλήτου Μητροπολίτου τῆς Ἀγιοτάτης Μητροπόλεως Χαλκηδόνος. Ὑπερτίμου καὶ ἐξάρχου πάσης Βιθυνίας...» οἱ δὲ κάτοικοι, ἀπὸ τοὺς ἀρχαίους χρόνους σύμφωνα καὶ μὲ τὶς δοξασίες τοῦ καθηγητὴ Καρολίδη «... οἱ περὶ τὸν Βόσπορον καὶ πρὸς Ἀνατολὰς τοῦ Βοσπόρου οἰκοῦντες λαοὶ Θινοὶ καὶ Βυθινοί, καλοῦνται Θρᾷκες».

Ἡ ἐπαρχία Χαλκηδόνας Ζ´ εἰς τὴν Α´ Στήλη τοῦ Συνταγματίου τῶν Μητροπολιτῶν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου περιελάμβανε ἄλλοτε 33 Ὀρθόδοξες κοινότητες: Ἀρβανιτοχωρίου, Χιλῆς, Ἄνω Νεοχωρίου, Κάτω Νεοχωρίου, Ποντοηρακλείας, Κόζλου, Ζόγκουλντακ, Μάλτεπε, Παντιχείου, Τούζλων, Ῥυσίου, Μικροῦ Βακάλκιοϊ, Μεγάλου Βακάλκιοϊ, Πασάκιοϊ, Ἀσάκιοϊ, Καντάρκιοϊ, Λεβέντκιοϊ, Ἐμίνασμασι, Γενίκιοϊ, Κούρτσουγιου, Καράχαβουζ, τότε δηλαδὴ ποὺ μετὰ τὴν Ἅλωση διαλύθηκε ἡ ἐπαρχία Κλαυδιουπόλεως - Ὀνωριάδος τοῦ Πόντου καὶ προστέθηκε στὴ Μητρόπολη Χαλκηδόνας.

Ἀναμνηστικὴ φωτογραφία ἀπὸ μυστήριο γάμου τὸ 1935, μὲ πολυπληθὴ παρουσία Τσεγκελκιωτῶν. (Φωτ/κὸ ἀρχεῖο Μίλτου Νικολαΐδη).

Οἱ εἴκοσι δύο αὐτὲς κοινότητες ποὺ ὑπάχθηκαν στὴ συμφωνία τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν πληθυσμῶν ἐξέλειπαν, ἀφοῦ οἱ κάτοικοί τους μετανάστευσαν στὴν Ἑλλάδα. Οἱ ἐπόμενες τέσσερις, αὐτὲς τῶν νησιῶν τῆς Προποντίδας δηλαδὴ τῆς Πριγκήπου, Χάλκης, Ἀντιγόνης, καὶ Πρώτης ἀποσπάσθηκαν στὶς 10 Ἀπριλίου 1924 καὶ συγκρότησαν τὴν νεοσυσταθεῖσα ἐπαρχία Πριγκηποννήσων. Οἱ ὑπόλοιπες ἑπτὰ δηλαδὴ Χαλκηδόνας, Χρυσουπόλεως, Κουσκουντζουκίου, Τσεγκέλκιοϊ, Κανδυλλί, Πασάμπαχτσε καὶ Βέϊκοζ παραμένουν μέχρι καὶ σήμερα κάτω ἀπὸ τὴν πνευματικὴ δικαιοδοσία τῆς ἄλλοτε μεγάλης, ἀχανοῦς καὶ ἱστορικῆς ἐπαρχίας Χαλκηδόνας, τῆς ὁποίας τὰ ὅρια ἐξετείνοντο ἀπὸ τὸν Ἀστακινὸ κόλπο τῆς Προποντίδας μέχρι τὸν κόλπο Ζόγκουλντακ τοῦ Πόντου, τὰ δὲ κράσπεδα αὐτῆς περιέλουαν τὰ νερὰ τῆς Προποντίδας, τοῦ Βοσπόρου καὶ τῆς Μαύρης Θάλασσας.

Σὲ τούτη τὴ δυσκόλη γιὰ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο ἐποχὴ οἱ μόνες μητροπόλεις μὲ ἐν ἐνεργείᾳ Μητροπολίτη καὶ ἔστω λιγοστὸ ποίμνιο ποὺ ἔμειναν εἶναι οἱ Δέρκων, Πριγκηποννήσων, Ἴμβρου-Τενέδου καὶ Χαλκηδόνας. Μάλιστα ὁ ἑκάστοτε Μητροπολίτης Χαλκηδόνας ἀποκαλεῖται « γέρων » . Ὁ Γεροντισμὸς ἀναφαίνεται στὴν ἱστορία τῆς ἐκκλησίας ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Πατριάρχη Σαμουὴλ τοῦ Χαντζερὴ (1763) τότε ποὺ ἐφαρμόσθηκε ὁ θεσμὸς τῆς Ἱερᾶς Συνόδου ἀπὸ τοὺς «πρώτους τῇ τάξει» δώδεκα Μητροπολίτες ἀπὸ τοὺς ὁποίους οἱ ὀκτὼ «μονίμως διαμένοντες στὸ Φανάρι καὶ ἰσοβίως παρεδρεύοντες ἐν τῇ Συνόδῳ» πῆραν τὸν τίτλο τοῦ «Γέροντος».

Γιὰ ἱστορικοὺς λόγους θ᾽ ἀναφερθοῦν οἱ μετὰ τὸ 1800 Μητροπολίτες Χαλκηδόνας ποὺ τίμησαν τὸ ἀξίωμα τοῦτο μὲ σύνεση.

Γεράσιμος Α´ ἀπὸ Θεσσαλονίκης        1810 - 1820

Γρηγόριος Β´ ἀπὸ Ἀθηνῶν 1820 - 1821

Ἄνθιμος ἀπὸ Σμύρνης        1821 - 1822

Καλλίνικος Β´ ἀπὸ ἐπισκοπὴ Ἐρυθρῶν          1822 - 1825

Ἀγαθάγγελος Α´ ἀπὸ Βελιγραδίου     1825 - 1826

Ζαχαρίας Β´ ἀπὸ Κυζίκου  1826 - 1834

Ἱερόθεος ἀπὸ Σηλυβρίας    1834 - 1853

Γεράσιμος Β´ ἀπὸ Ἀνδριανουπόλεως  1852 - 1875

Καλλίνικος Γ´ ἀπὸ Ξάνθης            1875 - 1889

Ἰωακεὶμ Α´ ἀπὸ Φιλιππουπόλεως       1889 - 1897

Γερμανὸς ἀπὸ Ἡρακλείας 1897-1913

Γρηγόριος ἀπὸ Κυζίκου      1913- 1923

Ἰωακεὶμ Β´ ἀπὸ Αἴνου         1923 - 1927

Νικόλαος ἀπὸ Καισαρείας 1927

Ἀγαθάγγελος ἀπὸ Πριγκιποννήσων  1927 - 1932

Μάξιμος ἀπὸ Φιλαδελφείας       1932 - 1946

Θωμᾶς ἀπὸ Πριγκιποννήσων     1946 - 1966

Μελίτων ἀπὸ Ἡλιουπόλεως                  1966 - 1990

Βαρθολομαῖος ἀπὸ Φιλαδελφείας      1990-1991

Ἰωακεὶμ ἀπὸ Μελιτηνῆς    1991 -