ΙΩΣΗΦ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Είσοδος Επικοινωνία Περιεχόμενα Links Επιστολή_Α.Θ.Π.

Eἰσαγωγή

Ἡ καθιέρωση τῆς Κωνσταντινούπολης ὡς Βασιλίδας τῶν Πόλεων ὀφείλει αὐτή της τὴ διάκριση σὲ μεγάλο ποσοστὸ στὸν ἱστορικὸ Βόσπορο. Αὐτὸ τὸ σημεῖο καμπῆς τῶν τριῶν Θαλασσῶν, αὐτὸ τὸ συνδετικὸ νῆμα τῶν δύο γηραιῶν ἠπείρων, αὐτὸ τὸ φτιαγμένο ἀπὸ θεϊκὸ χέρι πέρασμα ὅλων τῶν ἐθνῶν, ἦταν ἡ ἀπαρχή, νὰ καταξιωθῇ ἡ Κωνσταντινούπολη ὡς Κέντρο τοῦ κόσμου τὸν Μεσαίωνα καὶ νὰ στηρίξῃ τὴν ἐκπληκτικὴ σὲ χρονικὴ διάρκεια ἕνδεκα αἰώνων Βυζαντινὴ αὐτοκρατορία.

Δὲν εἶναι ὅμως παράξενο; Πῶς μπορεὶ νὰ ἐξηγήσῃ κανεὶς τὴν τόσο σημαντικὴ ἐπίδραση τοῦ Βοσπόρου, γενικὰ στὴ ζωὴ τῆς Κωνσταντινούπολης, τὴ στιγμὴ ποὺ ὑπολείπεται ἀρκετὰ σὲ συγγραφικὴ ἐργασία καὶ στερεῖται κατὰ πολὺ ἀπ᾽ αὐτὴν σὲ γραπτὲς μαρτυρίες.

Τὸ νὰ ἐξετάζῃ κανεὶς τὰ ἐντὸς τῶν τειχῶν μέρη τῆς Κωνσταντινούπολης ἀπὸ τὴν ἄποψη τῆς Ἱστορίας, τῆς Ἀρχαιολογίας, τῆς Λαογραφίας εἶναι σχετικὰ ἐφικτό, γιατὶ παρέχονται στὸν ἑκάστοτε Ἰστορικὸ ἢ ἐρευνητὴ οἱ ἀπαιτούμενες πληροφορίες ἀπὸ τοὺς πολλοὺς ποὺ ἐνδιέτριψαν γύρω ἀπὸ τὴν περιγραφή της.

Γιὰ τὸν Βόσπορο ὅμως τὰ πράγματα δὲν εἶναι τόσο εὔκολα. Πρῶτον, γιατὶ οἱ ἱστορικὲς πηγὲς εἶναι λίγες καὶ λιγόλογες. Δεύτερον, γιατὶ ὁ Βόσπορος ἀπὸ τὰ βάθη τῆς ἱστορίας δὲ φαίνεται νὰ πυκνοκατοικεῖται, ἀλλὰ νὰ ἐξυπηρετῇ τοὺς ἐλάχιστους ποὺ ἐπιθυμοῦσαν θερινὴ διαμονὴ καὶ τοὺς ἐκλεκτοὺς ποὺ ἐπιδίδονταν στὸ κυνήγι τῶν ζῴων καὶ τῶν πουλιῶν. Τρίτον, γιατὶ δὲν ἔχουμε παρὰ μικρὲς ἐξάρσεις μοναστικῆς ζωῆς καὶ ὡς ἐκ τούτου στερούμαστε ἀπὸ τὴν πάντοτε χρήσιμη συμβολὴ τῶν συναξαριστῶν καὶ ἱστορικῶν τῆς ἐκκλησίας.

Πέραν ὅμως ἀπὸ τὶς βασικὲς ἐλλείπεις, ἔχουμε τὴ φυσικὴ ὀμορφιὰ ποὺ μᾶς ἐμπνέει, βλέπουμε τὴν φαντασία τοῦ Δημιουργοῦ γιὰ τὸ πλούσιο φυτικό, ζωικὸ καὶ θαλάσσιο βασίλειο ποὺ μᾶς συναρπάζει, διαθέτουμε στοιχεῖα ἀπὸ τὴ σύγχρονη ἱστορικὴ διαδρομὴ ποὺ μᾶς ὁδηγοῦν καὶ χωρὶς νὰ θίξουμε τὴ θεία αὐτὴ ἁρμονία μᾶς ἐπιτάσσουν νὰ περιπλανηθοῦμε καὶ ν᾽ ἀναφερθοῦμε σ᾽ ὅτι ἀπέμεινε ἀπ᾽ τὸ ἀρχαῖο Κατάστενο στὸ σημερινὸ Boğaziçi.

ΜΠΟΥΛΓΚΟΥΡΛΟΥ - ΝΤΑΓ

Ὁ Βόσπορος μὲ τὸ πέρασμα τοῦ χρόνου χάνει σημαντικὰ ἀπὸ τὴν προτέρα του ἀξία. Τὰ μνημεῖα ποὺ μαρτυροῦν τὴν ἀρχαιότητα του ἐξαφανίζονται, τὰ Μοναστήρια ποὺ σφράγισαν μὲ τὴν παρουσία τους τὰ πρωτοβυζαντινὰ χρόνια δὲν ἔχουν ἀφήσει σχεδὸν οὔτε τὰ ἴχνη τους, οἱ Βυζαντινοὶ ναοί, ποὺ συναγωνιζόντουσαν στὸ μεγαλεῖο τοὺς Κωνσταντινοπολίτικους, ἰσοπεδώθηκαν. Τίποτα δὲν ἀπέμεινε ἀπ᾽ ὅσα μᾶς περιγράφονται στὸν «Ἀνάπλου τοῦ Βοσπόρου» τοῦ ἱστορικοῦ Διονυσίου. Ἀκόμα καὶ Ὀθωμανικὰ κτίσματα τοῦ ΙΣΤ´ αἰῶνα ἔδωκαν τὴ θέση τους σὲ νεότερης τεχνοτροπίας ἀνάκτορα, ἐνῷ τὰ γραφικὰ « γιαλιὰ » τοῦ παράκτιου χώρου ἀντιμετώπισαν τὴ σκαπάνη τοῦ ἐργολάβου, γιὰ νὰ φυτρώσουν μὲ τὴ σειρά τους τὰ τσιμεντένια τέρατα ποὺ ἀλλοίωσαν ὀλότελα τὴν ἁρμονία, ποὺ ἡ ἐξελιγμένη φαντασία τῶν δημιουργῶν εἶχε ἐγκαταστήσει σὲ τοῦτο τὸν παράδεισο.

Ἀπὸ τὰ παραπόλια ἤ τὰ προάστεια τοῦ Βοσπόρου ποὺ εἶναι σαράντα, μὲ ἀποσπᾶ τὸ Τσεγκέλκιοϊ. Περιορίζομαι σ᾽ ἕνα χωριουδάκι τῆς φημισμένης αὐτῆς διώρυγας καὶ ἀγκυροβολῶ σ᾽ ἔναν θελκτικότατο κολπίσκο ἀπ᾽ τὴν ὅλη σκολιότητα ποὺ παρουσιάζει ὁ Βόσπορος, γιὰ νὰ κάνῳ τὴν πρώτη μου γραπτὴ ἐργασία ἐξιστορώντας τὴ γενέτειρά μου, ποὺ ἔχει προικιστεῖ μὲ τὶς χάρες τῆς Ἀσίας καὶ εἶναι ἐπηρεασμένη ἀπὸ τὴν γλυκύτητα τῆς Εὐρώπης.

Πιστεύω πῶς γεγονότα ἱστορικὰ καὶ τόσο ἀξιοσημείωτα, ἄλλοτε εἰπωμένα, ἄλλοτε ξεχασμένα καὶ ἄλλοτε ἀκουσμένα θὰ πρέπει νὰ τὰ πληροφορηθοῦν πολλοὶ καὶ ὄχι νὰ τὰ θάβουμε σὲ τάφο λησμοσύνης. Ὁ Πλίνιος λέει πως δὲν ὑπάρχει βιβλίο, ὄσο κακὸ κι᾽ ἂν εἶναι, ποὺ νὰ μὴν ἔχει κάτι καλό. Γιατὶ τὰ γούστα δὲν εἶναι ὅλα τὰ ἴδια. Αὐτὸ ποὺ δὲν τρώει κάποιος τὸ ὀρέγεται κάποιος ἄλλος, αὐτὰ ποὺ ἔχουν γιὰ κάποιον μεγάλη σημασία, ἀπ᾽ ἄλλους δὲ λογαριάζονται κἀν. Ἐπομένως θὰ ἦταν εὐτύχημα ν᾽ ἀνταποκριθῇ τὸ βιβλίο αὐτὸ τῆς ἱστορίας τοῦ Τσεγκέλκιοϊ σ᾽ αὐτοὺς ποὺ δὲν τὸ ὀρέγονται, σ᾽ αὐτούς ποὺ δὲν τὸ λογαριάζουν καὶ νὰ κριθῇ ἀπ᾽ αὐτούς.

Ἰωσὴφ Κωνσταντινίδης

ΕΙΣΟΔΟΣ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ | ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ | LINKS | ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Α.Θ.Π.