ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ
ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ

Ἡ Ἀστική Σχολή Τσεγκέλκιοϊ ποὺ τώρα ἔχει εγκαταλειφθεῖ στὴν ἐρήμωση.(Φωτ/κὸ ἀρχεῖο Ἰ. Κωνσταντινίδη)

Τὸ σχολεῖο τοῦ χωριοῦ, ὅπως εἶναι τὸ σημερινό του κτῖσμα πέτρινο, στερεὸ καὶ μεγαλόπρεπο, οἰκοδομήθηκε τὸ 1875. Ἡ ἀνέγερσἠ του ἔγινε ἀπὸ συνεισφορὲς χρημάτων τῶν χωριανῶν ἀπὸ προσωρινὰ δάνεια ποὺ οἱ δανειστὲς τὰ χάρισαν στὴ συνέχεια στὴν κοινότητα καὶ ἀπὸ πώληση πολύτιμου μετάλλου (χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ τάματα) ποὺ κάλυπταν τὶς εἰκόνες τοῦ Ναοῦ. Ἀρχιτέκτονας τῆς οἰκοδομῆς ἦταν ὁ Πάτροκλος Καμπανάκης καὶ ἐργάτες οἱ χωριανοὶ χωρὶς βέβαια ν᾽ ἀμείβονται γιὰ τὴν κοινωφελὴ αὐτὴ προσφορά τους. Μεγάλη ὅμως ἦταν ἡ συμβολὴ τῶν Ἰωακεὶμ Ἀναστασιάδη καὶ Νικολάου Ῥοδόπουλου, ὁ ὁποῖος μάλιστα τιμήθηκε ὡς ἱδρυτὴς τῆς Σχολῆς μὲ τὸν πατριαρχικὸ τίτλο τοῦ Ἄρχοντα Ῥεφενδαρίου.

 

Πρωτοῦ ἀνεγερθεῖ ἡ οἰκοδομὴ στὴν ἴδια ἀκριβῶς θέση ὑπῆρχε τὸ παλαιὸ ξύλινο οἴκημα ποὺ λειτουργοῦσε ὡς σχολεῖο ἀπὸ τὸ 1838, τότε δηλαδὴ ποὺ στ᾽ Ἀνατολικὰ Βοσπορίτικα παράλια καὶ στὰ νησιὰ ποὺ ἀνῆκαν στὴ δύναμη τῆς Μητρόπολης Χαλκηδόνας ἦταν σὲ δράση μόνο πέντε σχολεῖα: τοῦ Τσεγκέλκιοϊ, τῆς Χρυσούπολης τῆς Χαλκηδόνας, τῆς Χάλκης, καὶ τῆς Πριγκήπου. Εἶχαν κατανοήσει ἀπὸ τότε οἱ ἄνθρωποι τοῦ χωριοῦ ὅτι παιδεία σημαίνει πρωτ᾽ ἀπ᾽ ὅλα σχολεῖο. Δηλαδὴ ἕνα κτίριο ποὺ μὲ τὸν ὄγκο του, τὴν ὀργάνωση του, μὲ τὴν καθαριότητα του, μὲ ὅλη του τὴν ἐμφάνιση νὰ ἐπιβάλλεται στὸ παιδὶ καὶ νὰ ἐμπνέῃ τὸν γονιὸ νὰ ἐπηρεάζῃ γενικὰ ὅλους. Τὸ σχολεῖο καὶ ὁ σχολικὸς κῆπος, ἡ κοινοτικὴ βιβλιοθήκη ἦταν τόποι γαλήνης κὶ εὐπρέπειας ποὺ ἀκτινοβολοῦσαν ὁλόγυρα τους τὴν καλοσύνη, τὴν ἀνθρωπιά, τὴν καλαισθησία. Ἦταν μικτὴ δευτεροβάθμια (μ᾽ ἕνα δάσκαλο) σχολὴ καὶ περιελάμβανε δύο τμήματα: τὸ ἀλληλοδιδακτικὸ καὶ τὸ ἑλληνικό. Τούτη ἡ ἱστορία μὲ δύο σχολεῖα στὸ χωριὸ σὲ μία ἐποχὴ ποὺ τὸ σύνολο τῶν σχολείων στὴν Κων/πολη ἦταν σαράντα σὲ γεμίζει ἀναμνήσεις τοῦ ἀπομεμακρυσμένου παρελθόντος, γιατὶ βλέπεις αἰσθητὴ τὴν Ἑλληνικὴ παρουσία σ᾽ ὅλο της τὸ φάσμα τόσους αἰῶνες μετὰ τὴν Ἅλωση.
 

Τουρκικὸ φιρμάνι μὲ παλιὰ ἀραβικὴ γραφὴ ποὺ ἀφορᾶ τὴ διαδικασία λειτουργίας τοῦ Σχολείου. (Φωτ/φία Δημ. Παλαβίδη).

 

Τὸ 1862 λειτούργησε γιὰ πρώτη φορὰ καὶ τμῆμα Παρθεναγωγείου καὶ χωρίσθηκαν «τ᾽ ἄρρενα ἀπ᾽ τὰ θήλεα» ὑπὸ τὴν διεύθυνση τῆς διδασκάλισσας Ἐριφύλης Βαρούχα σὲ δύο τάξεις. Ἡ δημιουργία τοῦ Παρθεναγωγείου εἶχε τὴν ἀφετηρία της στὴ δωρεὰ τῆς οἰκογένειας Ἀναστασιάδη τοῦ οἰκήματος ποὺ βρίσκεται δίπλα ἀκριβῶς στὴν ἐκκλησία. Ἔναντι αὐτῆς τῆς μεγαλόπνοης δωρεᾶς ἡ ἐφοροεπιτροπὴ τῆς κοινότητας ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωση καὶ θέσπισε νὰ διανέμῃ δωρεὰν κεριὰ στὸ ἐκκλησίασμα τὴ νύκτα τῆς Μεγ. Παρασκευῆς κατὰ τὴν περιφορὰ τοῦ ἐπιταφίου.

 

Ἐνδεικτικὰ θ' ἀναφερθοῦν μερικὰ ἀριθμητικὰ στοιχεῖα ἀπὸ τὴν ἐρευνητικὴ προσπάθεια ποὺ ἔγινε γιὰ νὰ διαπιστωθῇ ὅτι τὸ χωριὸ ἔσφυζε κάποτε ἀπὸ ζωὴ καὶ τὸ σχολειὸ ἦταν ἀνεπαρκὲς νὰ συμπεριλάβῃ στοὺς κόλπους του τὰ χωριατόπαιδα.

 

Τὸ 1863 στὸ τριτάξιο ἀλληλοδιδακτικὸ καὶ ἑλληνικὸ σχολεῖο φοιτοῦσαν 100 μαθητές, τὸ 1864 στὸ Παρθεναγωγεῖο 50 μαθήτριες. Τὸ 1875 ὡς τετρατάξια Ἀστικὴ Σχολὴ εἶχε 47 μαθητὲς καὶ 4 δασκάλους. Τὸ 1885 τὸ νηπιαγωγεῖο εἶχε 100 παιδιὰ τὸ παρθεναγωγεῖο 45 μαθήτριες, τὸ Ἀρρεναγωγεῖο 90 μαθητὲς μὲ 6 δασκάλους καὶ διευθυντὴ τὸν Γεώργιο Παπαδόπουλο. Εἶναι ἄξιο λόγου νὰ προσεχθῇ ὁ ὀλικὸς ἀριθμὸς τῆς ἐποχῆς αὐτῆς ποὺ φθάνει στοὺς 235 μαθητές. Ἕνα χωριὸ τοῦ Βοσπόρου ἀπὸ τὰ τόσα, εἶχε τὸν σημερινὸ συνολικὸ ἀριθμὸ ὅλης τῆς Ἑλληνικῆς μειονότητας.

 

«Ἐνιαύσιος Ἔλεγχος» τῶν Ἐκπαιδευτηρίων τῆς Κοινότητας Tσεγκέλκιοϊ.

 

Ἀπὸ τὰ Ὀρθόδοξα σχολεῖα τὰ ὁποῖα ὑπάγονται στὸ Ῥωμαίικο Πατριαρχεῖο, ἡ σχολὴ ποὺ βρίσκεται στὸ Τσεγκέλκιοϊ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἁγιάσματος, χωρὶς ἀριθμό, καὶ εἶναι δημοτικό, ζητήθηκε νὰ καταγραφῇ ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, ἀπὸ τοὺς ἀξιωματούχους τοῦ Πατριαρχείου, μὲ ἡμερομηνία 1308 (1891) Ὀκτώβριος καὶ ἀριθμὸς 384 αἴτηση, ἡ ὁποία δόθηκε στὰ δικαστήρια καὶ στὶς ἀρμόδιες ἀρχὲς τοῦ Ὑπουργείου, ὅπως προαναφέρθηκε, στὶς 5 Ὀκτωβρίου καὶ δόθηκε ἀπόφαση ὅπως τὸ σχολεῖο νὰ συμπεριληφθῇ μεταξὺ αὐτῶν ποὺ εὐνοοῦνται ἀπὸ τὴν Βεζυρικὴ μεγαλόψυχη ἀπόφαση του, 1306(= 1889) ἡ ὁποία δίνει τὴν εὐκαιρία στὸ Πατριαρχεῖο νὰ τεθῇ σὲ λειτουργία καὶ νὰ διδάσκῃ στὰ πλαίσια τῶν σχετικῶν κανόνων ποὺ ἀναφέρονται στὰ σχολεῖα αὐτὰ ὑπὸ τὴν ἐποπτεία τῆς γραμματείας τῶν μὴ μουσουλμανικῶν σχολείων. Αὐτὴ ἡ ἀπόφαση βγαίνει ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴ Παιδείας καὶ βάση τῶν προγενεστέρων  αἰτήσεων καὶ ἀποφάσεων χορηγεῖται αὐτὴ ἡ ἄδεια λειτουργίας. 25 Ἰουλίου 1891.

 

Μοιραία ἡ συγκριτικὴ αὐτὴ προσπάθεια ἀλλὰ ἐνδεικτικὴ τῆς φθορᾶς ποὺ ὑπέστη τὸ «ἀνθίζων» κάποτε ἑλληνικὸ στοιχεῖο τῆς Βασιλεύουσας τῶν πόλεων.

Ἀπογραφικὰ στοιχεῖα τοῦ 1885 μᾶς ἀποκαλύπτουν ὅτι τὸ Τσεγκέλκιοϊ εἶχε 270 οἰκογένειες μονίμου διαμονῆς καὶ 1200 κατοίκους.

 

Σελίδα ἀπ᾽ τ᾽ ἀρχεῖο τῆς κοινότητας μὲ πράξεις βαπτίσεων τοῦ 1902 - 1903. (Φωτ/φία Δημ. Παλαβίδη).

 

Τὸ 1891 μὲ αἴτηση ποὺ ὑποβάλλουν οἱ ἰθύνοντες τῆς κοινότητας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖο Παιδείας τῆς Ὀθωμανικῆς αὐτοκρατορίας, ζητοῦν νὰ διδάσκονται τὰ προβλεπόμενα ἀπὸ τὸ διάταγμα γιὰ τὰ μὴ ὀθωμανικὰ σχολεῖα, μαθήματα. Τὸ φιρμάνι ποὺ ἐκδίδεται ἀπὸ τη Μεγάλη Βεζυρία παραχωρεῖ στοὺς Τσεγκελκιῶτες τὸ δικαίωμα νὰ παρακολουθοῦν τὸ πρόγραμμα τῶν Ἑλληνικῶν μαθημάτων καὶ ἀναγνωρίζει τὴ σχολὴ ὡς ἐπίσημο διδακτήριο ἵδρυμα.

 

Τὴν ἴδια αὐτὴ ἐποχὴ τὸ ἀλληλοδιδακτικὸ σχολεῖο ἔχει 75 μαθητὲς καὶ τὸ παρθεναγωγεῖο 40 μαθήτριες. Εἶναι ὅμως καὶ ἡ χρονιὰ ποὺ εἰσάγεται στὰ ρωμαίικα σχολεία ἡ ἐκμάθηση τῆς Τουρκικῆς γλώσσας, τὴν ὁποία διδάσκει ὁ ἰδιόρρυθμος Σάββας ἐφέντης. Τὸ 1893 τὴν μέριμνα γιὰ τὴ διδαχή καθὼς καὶ τὰ ἔξοδα για τη συντήρηση τοῦ Παρθεναγωγείου τὴν ἀναλαμβάνει ἡ «Φιλεκπαιδευτικὴ Ἀδελφότητα Τσεγκέλκιοϊ» ἡ ἐπονομαζόμενη «Ο ΒΟΣΠΟΡΟΣ», ποὺ εἶχε ἱδρυθεῖ ἀπὸ τὸ 1865 καὶ συνεισέφερε «τὰ μέγιστα» στὴ διάδοση τῶν γραμμάτων.

 

Τὸ 1914 - 1915 ὁ ἑλληνικὸς πληθυσμὸς τοῦ χωριοῦ αὐξάνει στὶς 390 οἰκογένειες καὶ στοὺς 1650 κατοίκους σὲ ἀντίθεση μὲ τοὺς Ὀθωμανοὺς ποὺ εἶναι 260 οἰκογένειες καὶ 1100 κάτοικοι. 

 

Διδασκάλισσες καὶ μαθητὲς τῆς Ἀστικῆς Σχολῆς Τσεγκέλκιοϊ τὸ 1952. Διακρίνονται: Ὄρθιοι ἀπὸ ἀριστερά: Φανὴ Παναγιωτίδου, Νίτσα Συμεωνίδου, Διδασκάλισσα Τουρκικῶν, Πολυξένη Κυροπούλου, Διδασκάλισσα Τουρκικῶν, Ξανθίππη Κουγιουτζῆ, Βηθλεὲμ Ἠλιάδου, Σοφία Σουλτόγλου, Ἄννα Γιαζιτζιόγλου, Βαγγέλης Μόγιας, Βασίλης Κυρόπουλος, Φανὴ Ἀντωνιάδου, Ἀντώνης Σιταράς, Ἰωάννης Βλαστός, Οὐρανία Ἀναστασιάδου. Καθιστοὶ ἀπὸ ἀριστερά: Δόμνα Νικολαΐδου, Μαίρη Μαυρομάτη, Ἄννα Ζαχαριάδου, Πολυξένη Ζάκου, Κίτσα Ἐπαμεινώνδα, Χρῆστος Γαλανός, Ἀλίκη Παζιτζόγλου, Ἰωσὴφ Κωνσταντινίδης, Εὐαγγέλια Ἠλιάδου, Ζωζὼ Κωνσταντινίδου, Ῥωμαλέα Δημητριάδου, Χρυσοῦλα Συμεωνίδου, Σοῦλα Ζησοπούλου, Ἄννα Σουλουβάρδου, Εὐαγγέλια Μόγια, Βίκτωρ Ζάκος, Ἀνδρέας Βουτσινᾶς, Ἀλέκος Σιταρᾶς, Χρῆστος Ἰορδάνου, Θεόδωρος Ντέλης. (Φωτ/κὸ ἀρχεῖο Ἰωάννη Βλαστοῦ).

 

Τὸ 1930 τὸ σχολικὸ κτῖσμα ἐπισκευάζεται. Ἡ ἔλλειψη ὅμως χρημάτων γιὰ τ᾽ ἀπαιτούμενα ἔξοδα ὠθεῖ τοὺς κοινοτικοὺς ἄρχοντες νὰ ὀργανώσουν μεγαλοπρεπῆ γιορτὴ στο χῶρο τοῦ Ἁγιάσματος τοῦ Ἁγ. Παντελεήμονα, ποὺ ἀφήνει ἐποχὴ τόσο ἀπὸ πλευρὰς ὀργάνωσης ὄσο καὶ ἀπὸ οἰκονομικὴ ἐπιτυχία μιᾶς καὶ οἱ εἰσπράξεις ἀποτέλεσαν ρεκὸρ γιὰ τὴν περίοδο ἐκείνη. Μὲ τὰ χρήματα ποὺ εἰσέρευσαν στὸ κοινοτικὸ ταμεῖο ἐπισκευάσθηκε ριζικὰ τὸ σχολεῖο, ἡ αἴθουσα τοῦ νηπιαγωγείου, δημιουργήθηκε αἴθουσα τελετῶν χωρητικότητας 150 περίπου ἀτόμων μὲ σκηνὴ γιὰ θεατρικὲς παραστάσεις καὶ μουσικὲς συναυλίες.

 

Ἀπὸ στατιστικοὺς πίνακες τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου τοῦ ἔτους 1934 διαπιστώνετε ὅτι στὸ Τσεγκέλκιοϊ τελέσθηκαν 16 Βαπτίσεις, 5 γάμοι καὶ 23 κηδεῖες, ἐνῷ ἀντίστοιχα στὸ σχολεῖο μαθήτευαν 36 ἀγόρια καὶ 28 κορίτσια. 

 

Πιστοποιητικὸ γάμου τοῦ 1910. (Φωτ/κὸ ἀρχεῖο Οὐρανίας Παστελᾶ)

 

Στὸ ἰσόγειο τοῦ σχολικοῦ κτίσματος ὑπάρχουν τὰ «κελλιά» τῶν ἱερέων. Πάνω ἀπ᾽ αὐτὰ ἦταν ἡ μεγάλη αἴθουσα, ἐνῷ δίπλα στὰ κελλιὰ βρίσκονται οἱ αἴθουσες ὅπου στεγάζεται ὁ «Ἐκπαιδευτικὸς Σύλλογος Τσεγκέλκιοϊ».

 

Εἶναι ὅμως ἐπιτακτικὴ ἡ ἀναδρομὴ στὸ παρελθὸν ποὺ ἀφορᾶ τὴν μάθηση. Ἀπὸ τὸ 1885 μέχρι καὶ τὸ 1910 σύμφωνα μὲ τὸ σχολικὸ πρόγραμμα στὴν 6η τάξη τοῦ Ἀρρεναγωγείου οἱ μαθητὲς διδάσκονταν τοὺς Μύθους τοῦ Αἰσώπου, τὴ Χριστομάθεια τοῦ Ῥαγκαβή, τοὺς Νεκρικοὺς διαλόγους καὶ τὸ ἐνύπνιο τοῦ Λουκιανοῦ, τὴν Κύρου Ἀνάβαση, τοὺς λόγους τοῦ Χρυσοστόμου πρὸς Εὐτρόπιον, τὴν Δημόνικον παραίνεσιν τοῦ Ἰσοκράτους, ἐνῷ στὶς μικρότερες τάξεις διδάσκονταν Ἀριθμητική, Γεωγραφία, Ἱερὰ Ἱστορία, Θεοφράστου Ἠθικοὺς Χαρακτῆρες, Λυσίου Ἐπιτάφιο καὶ Βασιλείου τοῦ Μεγάλου Παραινετικὸ καὶ Πρόσεχε σ᾽ ἑαυτόν.

 

Ἐντυπωσιακὸ πράγματι πρόγραμμα ἐκμάθησης ἑνὸς συστήματος ποὺ ἀπέβλεπε στὴ διάπλαση σωστῶν καὶ καλῶν πολιτῶν. Ἀπὸ τοῦτο τὸ γεγονὸς παρακινούμενος ὁ ἱστορικὸς D´ohsson γράφει στὰ ὁδοιπορικὰ του ὅτι «τὸ Tsingheuili-kiouy εἶναι κατεξοχὴν ἑλληνοκατοικημένο καὶ δὲ συναντᾶ κανεὶς εὔκολα Τούρκους».

 

Μαθητὲς τῆς Σχολῆς σὲ ἐπέτειο Τουρκικῆς ἑορτῆς. (Φωτ/κὸ ἀρχεῖο Θεοδώρας Κωνσταντινίδου).

 

Ἀπὸ τὸ 1951 καὶ μετὰ τὸ σχολεῖο ἐμφανίζεται μικτὸ τετρατάξιο μὲ 46 μαθητές, ἐνῷ τὸ χωριὸ ἀριθμεῖ 460 ἄτομα, μοιρασμένα σὲ 126 οἰκογένειες. Τὴν ἐποχὴ αὐτὴ ὁ σημερινὸς Μητροπολίτης Ἴμβρου καὶ Τενέδου Φώτιος ποὺ τότε ἦταν ἀρχιδιάκονος τῆς Μητρ. Χαλκηδόνας, διδάσκε στοὺς μαθητὲς κατηχητικὰ μαθήματα. Μὲ σκοπὸ νὰ κεντρίσῃ τὸ ἐνδιαφέρον γιὰ τὴ διδαχὴ ὁ κ. Φώτιος εἶχε θεσπίσει δῶρα, βραβεία καὶ ἐπαίνους σ᾽ αὐτοὺς ποὺ ξεχώριζαν ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐπιμέλεια.

 

Μετὰ τὰ Σεπτεμβριανὰ γεγονότα (1955) ὅπου πολλοὶ χωριανοί, ἀπὸ φόβο κυρίως, ἐγκατέλειπαν τὸν τόπο τους, ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν ἄρχισε νὰ μειώνεται. Ἡ πεντατάξια σχολή ποὺ συνεχίζει να εἶναι μικτή, περιορίζεται στους 34 μαθητές. Οἱ λόγοι τῆς μετατροπῆς σὲ πεντατάξια σχολὴ γίνεται βάση νόμου περὶ ἐκπαιδευτηρίων, γιὰ νὰ θεωρηθῇ πλήρης Ἀστικὴ Σχολή, ἔτσι ποὺ τὰ παιδιὰ ἐκεῖνα ποὺ ἐπιθυμοῦν ν᾽ ἀκολουθήσουν τὶς σπουδές τους νὰ ἔχουν ἀπολυτήριο δημοτικοῦ γιὰ τὴ νόμιμη εἰσαγωγή τους στὰ Γυμνάσια τῆς Πόλης. Ἡ ἐκμάθηση καὶ τὸ διδακτικὸ πρόγραμμα ἦταν ἐναρμονισμένο μὲ τὸ πρόγραμμα τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας τῆς Ἑλλάδας καὶ τὰ βιβλία προέρχονταν ἀπὸ τὸν Ὀργανισμὸ Ἐκδόσεως Σχολικῶν Βιβλίων. Ἐδῶ πρέπει νὰ τονισθῇ καὶ ἡ ὑποχρέωση ποὺ εἶχε ἐπιβληθεῖ στὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα ἀπὸ τὸ Τουρκικὸ Ὑπουργεῖο Παιδείας γιὰ τὴν ἐκμάθηση τῆς Τουρκικῆς ἱστορίας, φιλολογίας, γεωγραφίας, πατριδογνωσίας καὶ ἔκθεσης ποὺ ἐπιβάρυναν τὸ ἠμερήσιο πρόγραμμα μὲ 2 - 3 ὦρες ὑποχρεωτικῆς διδαχῆς. Εἶναι περιττὸ νὰ εἰπωθῇ πὼς τὰ Τουρκικὰ μαθήματα θεωρούνταν βασικὰ καὶ ἡ πτωτικὴ βαθμολόγηση σ᾽ αὐτὰ γίνονταν συχνὰ αἰτία νὰ χάνονται πολύτιμες σχολικὲς χρονιὲς ἀπὸ μαθητὲς ποὺ εἶχαν κάποια δυσκολία στὴ σύλληψη τῆς γλώσσας αὐτῆς.

 

Ὁποῖος γνώρισε τὸ σχολεῖο τοῦ χωριοῦ ἀπὸ κοντά, ἀκόμη καὶ τὰ τελευταία χρόνια, ποὺ ἦταν χρόνια παρακμῆς, ἀλλὰ καὶ ὁποῖος τὸ ἤξερε μόνο ἀπ᾽ τὴν ἱστορία του, περνᾶ ἀπὸ τὸν θαυμασμὸ στὴν ἀπορία, ἀπὸ τὴν περιέργεια στὴ νοσταλγία, ἀπὸ τὴν ἀγάπη στὴν περισυλλογή: Πῶς ἦταν δυνατὸν νὰ κλείσῃ ἡ βραδύγδουπη ξύλίνη πόρτα του στοὺς μαθητές, ποῦ πλέον ὁ ἀριθμός τους δὲν ἐπαρκοῦσε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ὕπαρξη κοινοτικοῦ σχολείου; Πῶς τὸ μεγαλεπήβολο αὐτὸ κτῖσμα τὸ γεμᾶτο ἀπὸ παιδικὲς ἀγωνίες μένει τώρα βουβὸ καὶ ξεμοναχιασμένο; Τὶ τοῦ ἀπέμεινε; Τοῦ ἀπέμεινε ἡ φήμη ὅτι ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἐδῶ καὶ ἐνάμιση αἰῶνα ἀρκετοὺς ἐπιστήμονες, ἑκατοντάδες ἐπιτυχημένους ἐπιχειρηματίες καὶ φουρνιὲς ὀλόκληρες ἀπὸ σωστοὺς οἰκογενειάρχες.

 

Τὰ προηγούμενα χρόνια τότε ποὺ ἡ κοινότητα ἦταν σὲ πλήρη δραστηριότητα ἡ μορφωτικὴ κίνηση βρισκόταν ψηλά, τότε ἡ διδαχὴ ἦταν ἀνώτερης στάθμης καὶ ἡ κλίση τῶν νέων πρὸς τὴν μάθηση ἔντονη. Τόσο τὸ Ζωγράφειο Λύκειο ὄσο καὶ ἡ Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολὴ περιελάμβαναν στὶς τάξεις τους τὰ εὔπορα καὶ ἄπορα ἀντίστοιχα παιδιὰ τοῦ χωριοῦ. Ἐξάλλου οἱ χωριανοὶ θεωροῦσαν ντροπὴ νὰ μὴν μπορῇ ἕνα ἄξιο παιδὶ νὰ σπουδάζῃ, γιατὶ τοῦ ἔλειπαν τὰ οἰκονομικὰ μέσα. Σ᾽ αὐτὴν τὴν προσπάθεια συνέβαλαν καὶ οἱ δάσκαλοι.   Ἀνέκαθεν δόθηκε ἡ προσοχὴ ποὺ ἅρμοζε στὸ σχολεῖο μὲ τὸν διορισμὸ καλῶν δασκάλων «... ἵνα μὴ εἰσάγονται εἰς τὰ σχολεῖα ἀπροσέκτως καὶ ἀνεξετάστως οἱ τυχόντες ἀπαίδευτοι καὶ ἀνάξιοι τῆς διδασκαλικῆς ἕδρας καὶ διεφθαρμένοι δάσκαλοι καὶ ἐπιβουλεύονται ὑπ᾽ αὐτῶν τὰ Ὀρθόδοξα τῆς Ἀνατολικῆς ἡμῶν ἐκκλησίας δόγματα ὅπερ εἰσὶν ἡ μόνη τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἐλπίς...». Ἐπομένως οἱ ἰθύνοντες τὰ κοινοτικὰ πράγματα εἶχαν ἐνστερνισθεῖ τὴν ἀρχὴ ὅτι παιδεία σημαίνει καλὸ διδακτικὸ προσωπικό, τὸ ὀποῖο τὸ διάλεγαν, τὸ παρακολουθοῦσαν ἄγρυπνα τὸ ἔλεγχαν παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι καὶ οἱ διορισμένοι στὶς εὐαίσθητες αὐτὲς θέσεις εἶχαν συναίσθηση τῆς ἀποστολῆς τους. Καὶ αὐτοὶ μὲ τὴ σειρά τους τηροῦσαν μ᾽ εὐλάβεια τὸ ἄρθρο τοῦ κανονισμοὺ τοῦ 1867 περὶ καθηκόντων καὶ δικαιωμάτων τῶν διδασκάλων ποὺ ὁρίζε «... ὁ ὀρθόδοξος δάσκαλος ὀφείλει νὰ φυλάτῃ ἀπαράβατα τὰ δόγματα καὶ ἔθιμα καὶ τὰς παραδόσεις τῆς Ἁγίας Ὀρθοδόξου ἡμῶν Ἀνατολικῆς ἐκκλησίας, γινόμενος τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ἔργῳ καὶ λόγῳ παράδειγμα, καὶ προσέχων ἀκριβῶς ἵνα μηδέποτε ἐκφεύγει ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ λόγος, προσβάλλων τὴν ἱερὰν ἡμῶν θρησκείαν, ἢ τὴν ἠθικὴν ἢ τὰς πολιτικὰς ἀρχάς...».

 

Τὴν φροντίδα γιὰ τὸ σχολεῖο τὴν εἶχε ἡ Ἐφορία ποὺ ὁριζόταν βάσει τοῦ κανονισμοῦ τῶν Ὀρθοδόξων Ἑλληνικῶν Σχολείων τῆς Κων/πολης. Τὸ σχετικὸ ἄρθρο «περὶ Ἐφορίας» σκιαγραφοῦσε τὴ δομὴ καὶ τὰ καθήκοντα της ἀναφέροντας ὅτι: «... Ἑκάστη συνοικία ὀφείλει νὰ ἐκλέγῃ ἐκ τῶν ἀξιοτέρων αὐτῆς ἀνδρῶν Ἐφόρους τῶν ἐνοριακῶν σχολείων, τοὺς μᾶλλον ζηλωτὰς τῆς παιδείας καὶ ὀπωσδήποτε μετόχους αὐτῆς, ἐπικυρουμένης τῆς ἐκλογῆς αὐτῶν ἐν μὲν Κωνσταντινουπόλει, ὑπὸ τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας ἐν δὲ ταῖς ἐπαρχίαις ὑπὸ τῶν κατὰ τόπους Ἀρχιερέων», ὅσον ἀφορᾶ τὰ καθήκοντα ποὺ εἶχαν ἐπωμισθεῖ ἦταν:

Να ἐπισκέπτονται συχνὰ τὴ σχολὴ καὶ να φροντίζουν γιὰ τὴ βελτίωση της. Νὰ προμηθεύουν ὀτιδήποτε ἔχει σχέση μὲ τὴν περιουσία τῆς σχολῆς. Νὰ καταγγέλλουν τὶς ἀξιόποινες πράξεις καὶ τὶς παραβάσεις καθήκοντος τῶν δασκάλων, στὴν ἀρχιεπισκοπὴ ποὺ θὰ διενεργήσει ἔρευνα καὶ θὰ πάρει ἀποφάσεις. Να βραβεύῃ τοὺς ἀρίστους μαθητὲς καὶ νὰ δίδῃ ὑποτροφίες. Νὰ διαλέγῃ καὶ νὰ παρακολουθῇ τὸ παιδονομικὸ προσωπικό. Νὰ φροντίζῃ γιὰ τὴ σύσταση καὶ ἐμπλουτισμὸ κοινοτικῆς βιβλιοθήκης.

 

Ἡ σχολὴ τοῦ Τσεγκέλκιοϊ βάσει τοῦ γενικοῦ κανονισμοῦ εἶχε καὶ τὴν τεταγμένη ἑορτὴ γιὰ τὴν ἐπέτειο τῆς σχολῆς. Τὴν ἡμέρα τῶν Τριῶν Ἰεραρχῶν 30 Ἰανουαρίου ἀρχικὰ γινόταν ὁ ἀπολογισμὸς τῶν πεπραγμένων τῆς ἐφορίας, ἐπακολουθοῦσε συζήτηση καὶ ἐκτίθονταν τὰ μελλοντικὰ σχέδια ἐκσυγχρονισμοῦ τῆς σχολῆς καὶ ἡ γιορτὴ τελείωνε μὲ θεατρικὲς παραστάσεις καὶ ποιήματα ποὺ ἀποδίδονταν ἀπὸ μαθητὲς τῆς σχολῆς.

 

Στὶς σχολικὲς ἐπετηρίδες συναντᾶμε τὰ ὀνόματα τῶν λειτουργῶν τῶν γραμμάτων ποὺ τίμησαν μὲ τὸ πέρασμα τους τὶς καλὲς ἐποχὲς τοῦ Τσεγκελκιότικου διδακτηρίου. Ἀναγράφονται οἱ Ἐμμανουὴλ Στρατιδάκης, Γεώργιος Ἀερικός, Ἀντ. Γλαράκης, Ῥίζος Γεωργιάδης, Κωνσταντῖνος Ἀράπογλου, ὁ Τήνιος Μᾶρκος Βιτάλης καὶ ὁ Ἰωάννης Κωνσταντινίδης ποὺ διηύθυναν τὸ Ἀρρεναγωγεῖο ἀπὸ τὸ 1870 καὶ μετὰ ἐνῷ στὸ Νηπιαγωγεῖο σημειώνονται οἱ Ἑλένη Τσερλέντη, Ζαφειρὼ Εὐγενίδου, Ἑλένη Καμαλακίδου, Μαρία Καρυστινοῦ, Ἐλισσάβετ Βαλσαμάκη, Ἑλένη Βλάση, Κατίνα Ἀριστοκλέους, ποὺ εἶχαν τὴν ἐποπτεία τῶν νηπίων τὰ ὁποῖα προετοίμαζαν γιὰ τὴν Ἀστικὴ σχολή, ἡ ὁποία δημιουργήθηκε μετὰ τὴν συγχώνευση τοῦ Ἀρρεναγωγείου καὶ Παρθεναγωγείου στὶς ἀρχὲς τοῦ 20ου αἰῶνα. 

 

Χωριανόπαιδα στὸν αὐλόγυρο τοῦ Ναοῦ. Διακρίνονται ἀπὸ πάνω ἀριστερά: Πάν. Κορλέτης, Βασ. Κυρόπουλος, Χρ. Σκυλίτσης, Στ. Βασιλειάδης, Τάκης Χριστίδης, Ἀναοτ. Κυρίτσης, Γιάννης Συμεωνίδης, Σταῦρος Βασιλάτος, Βασίλης Κυρίτσης, Γιάννης Πούλιας, Ἄρης Χρυσούλης, Ἀναστ. Παπάζογλου, Ἰωσ. Κωνσταντινίδης, Θεόδ. Ζησόπουλος, Τζένη Σκυλίτση, Ἀνδρ. Ἀϊβάτογλου, Βασίλης καὶ Ἀλέκος Κορλέτης.

 

Στὴν Ἀστικὴ σχολὴ δίδαξαν κατὰ καιροὺς ἡ Αἰκατερίνη Βιτιβίλια, ἡ Ἀγγελικὴ Παντιά, ἡ Σοφία Θειάφη, ἡ Κορνυλία Ἀπέργη, ἡ Σοφία Σεργιάδη, ἡ Φανὴ Παναγιωτίδου, ἡ Ἀμαλία Ῥαπτοπούλου, ἡ Οὐρανία Ἀναστασιάδη, ἡ Ἄννα Ἀντωνιάδη, ἡ Ἑλένη Λαζαρίδου, ὁ Ἀπόστολος Σταυρινάκης καὶ ἡ Νίτσα Δεμιρτζιόγλου.

 

Ἡ ἁπλὴ παράθεση τῶν ὀνομάτων πιστεύω πὼς δὲν ταυτίζεται μὲ τὸ ὕφος, τὸ ὕψος καὶ τὸ ἐπιστημονικὸ ἀνάστημα ποὺ διέθεταν στὸν τομέα τῶν γραμμάτων οἱ παραπάνω διδάσκαλοι. Ἡ ἱστορικὴ ὅμως ἔρευνα ἐπιβάλλει αὐτὴν τὴν ἀναγκαιότητα. Ὅλοι εἶναι ἐκλεκτοί, ἕνας ὅμως ξεχωρίζει, γιατὶ μετὰ τὴν θητεία του ὡς λειτουργὸς τῶν γραμμάτων (1885) ἀξιώθηκε νὰ ἀναδειχθῇ ὑπηρέτης τῆς Χριστιανοσύνης στὸ μέγιστο ἀξίωμα της. Πρόκειται γιὰ τὸν Κωνσταντῖνο Ἀράπογλου, ὁ ὁποῖος διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως τὸ 1923 - 1924 γιὰ ἕνα χρόνο μὲ τ᾽ ὄνομα Κωνσταντῖνος ὁ ΣΤ´, καὶ διαδέχθηκε τὸν ἀποβιώσαντα Γρηγόριο Ζ´.

 

Ἦταν ἀπόφοιτος τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς Χάλκης, ἡ καταγωγή του ἦταν ἀπὸ τὴν Κύζικο ἐξ οὗ «ὁ ἀπὸ Κυζίκου». Διετέλεσε πατριάρχης σὲ μία δυσκόλη ἐποχὴ γιὰ τὴν Τουρκία καὶ τὸν Ἑλληνισμό, γιατὶ τότε ἦταν ποὺ ἐμφανίζονταν τὰ ρεύματα τῶν Νεότουρκων καὶ ἀπελάθηκε, ἀφοῦ θεωρήθηκε ἀνταλλάξιμος. Ἦλθε στὴν Ἀθῆνα, ὅπου καὶ πέθανε.

 

Προηγούμενα εἶχε χρηματίσει βοηθὸς ἐπίσκοπος Ῥοδοστόλου, ἐνῷ κατόπιν προήχθη στὴ Μητρόπολη Βέλλας καὶ Κονίτσης, ἀπ᾽ ὅπου μετατέθηκε στὴν Τραπεζοῦντα καὶ στοὺς Δέρκους. 

 

Ἰσόγειος χῶρος τοῦ σχολείου, ὅπου στεγαζόταν ὁ Ἐκπαιδευτικὸς Σύνδεσμος Τσεγκέλκιοϊ. (Φωτ/φία Δημ. Παλαβίδη).

 

Στὴν κοινότητα Τσεγκέλκιοϊ ἐπιβίωσε τὸ φιλάνθρωπο πνεῦμα καὶ ἡ συναδέλφωση τῶν Ῥωμηῶν. Ἡ καταπίεση τοῦ κατακτητὴ ἄλλωστε ἦταν ἡ ἐξωτερικὴ πρόκληση γιὰ τὴν ἐνίσχυση τοῦ κοινοτικοῦ πνεύματος. Παράλληλα ὅμως καὶ ἡ κοινότητα ἀποτέλεσε ἕνα πεδίο μοναδικὸ γιὰ τὴν πολιτικὴ ἔκφραση τῆς κοινωνικῆς δυναμικῆς.

 

Σήμερα καὶ ἀπὸ τὸ 1961 λειτουργεῖ ὁ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΣΕΓΚΕΛΚΙΟΪ» στοὺ ὁποίου τὴν ἵδρυση πρωτοστάτησε τὸ σύνολο σχεδὸν τῶν χωριανῶν. Στὴν ὀνομασία τοῦ Συλλόγου ὑπάρχει κάποια δυσαρμονία σὲ σχέση μὲ τοὺς ὑπολοίπους συλλόγους τῶν ἄλλων ἑλληνικῶν κοινοτήτων τῆς Πόλης. Αὐτοὶ ἔχουν τὸ διακριτικὸ «ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ», ποὺ ὅμως δὲν μπόρεσε νὰ συμπεριληφθῇ ὡς τίτλος γιὰ τὸν Σύλλογο τοῦ χωριοῦ μιᾶς καὶ οἱ Τούρκοι κάπου στὸ Χαβούζμπασι εἶχαν ἱδρύσει τὸν δικό τους ÇENGELKÖY KÜLTÜR DERNEĞİ καὶ ἀπαγορευόταν ἡ χρήση τῆς ἰδίας ἐπωνυμίας σὲ δύο τοπικὲς ὀργανώσεις. Τὸ ÇENGELKÖY EĞİTİM DERNEĞİ τῶν Χριστιανῶν ἱδρύθηκε βασισμένο στὰ πρότυπα παλαιότερων Συλλόγων ποὺ ὑπῆρχαν στὸ χωριό. Καὶ δὲν ἦταν λίγα τὰ ἱδρύματα ποὺ προσέφεραν θετικὲς ὑπηρεσίες στοὺς νέους, τοὺς ἀπόρους, τὶς κορασίδες τὶς ἐποχές, ποὺ ἡ ἀνάγκη γιὰ κοινωνικὴ πρόνοια καὶ πνευματικὴ καλλιέργεια ἦταν ἀπαραίτητες προϋποθέσεις σύγχρονης ζωῆς. 

 

Ποδοσφαιρικὴ ὁμάδα τοῦ Τσεγκέλκιοϊ τοῦ 1959. Διακρίνονται ἀπὸ ἀριστερὰ πρὸς τὰ δεξιά: Ἰωάννης Βλαστός, Λάζαρος Ζάκος, Μουαμμέρ, Τουντζάϊ, Δημητρὸς Τσαβίδης, Βαγγέλης Μόγιας, Θωμᾶς Σουτζουκτσῆς, Βασίλης Κυρόπουλος, Θάνος Σουτζουκτσῆς.

 

Τὸ 1865, ὅπως προαναφέρθηκε, λειτουργοῦσε ἡ Φιλεκπαιδευτικὴ Ἀδελφότητα ὁ ΒΟΣΠΟΡΟΣ, ἐνῷ μὲ τὴ συμβολὴ τοῦ λογοτέχνη καὶ ἱστοριογράφου Σταύρου Βουτυρᾶ ἀναπτύχθηκε ἡ κίνηση στὰ γράμματα. Τὸ 1882 ἱδρύθηκε ἡ «Φιλόπτωχος Ἀδελφότης» μὲ τὴν προσωνυμία «Η ΠΡΟΝΟΙΑ» ποὺ εἶχε μία πρωτότυπη σφραγῖδα μὲ τὸ ρητὸ «ὀρέγου τῶν καλῶν».

 

Ἡ ἐποχὴ 1876 - 1908 χαρακτηρίζεται ὡς ἡ καλύτερη, ὅσον ἀφορᾶ τὶς σχέσεις Ὀθωμανῶν μὲ τὶς ἀκμάζουσες μειονότητες. Τὸ 1876 ἀνατρέπεται ὁ Σουλτάνος Ἀμντοὺλ - Ἀζίζ μὲ τὸν παραδοσιακὸ θεοκρατικὸ τρόπο, δηλαδή μὲ τὴν ἔκδοση ἑνὸς «φετβᾶ», ἀπὸ τὸν θρησκευτικὸ ἀρχηγὸ τοῦ κράτους καὶ ἀνακηρύσσεται Σουλτάνος ὁ Μουρὰτ ὁ Ε´, ὁ ὁποῖος τρέφει ἰδιαίτερα φιλικὲς σχέσεις μὲ τοὺς Ῥωμηούς. Τοῦτο τὸ διάστημα ἀναπτύσσονται στὶς ἑλληνικὲς κοινότητες οἱ διάφορες ἀδελφότητες, τὰ σωματεῖα μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ ΠΡΟΝΟΙΑ τοῦ Τσεγκέλκιοϊ. Τὸ πνεῦμα συνεργασίας συνεχίσθηκε μέχρις ὅτου ἀναλάβει τὴ διακυβέρνηση τοῦ κράτους ὁ Ἀμντοὺλ - Χαμίτ, ὁ ὁποῖος ἀντιτάχθηκε στὶς συναδελφωτικὲς ἐνέργειες τοῦ προκατόχου του, γιὰ νὰ ἔλθῃ ἡ ἐποχὴ τοῦ 1908, ὅπου τὸ κίνημα τῶν Νεότουρκων ἔκανε πράξη τὴν θεωρία τῶν προηγουμένων καθεστώτων «περὶ φυλῆς κρατούσης καὶ φύλων κρατουμένων» μὲ ἀποτέλεσμα νὰ διατάξῃ τὴ διάλυση ὅλων τῶν μὴ ὀθωμανικῶν ἱδρυμάτων καὶ ἀδελφοτήτων καὶ νὰ θέσῃ σὲ περιορισμὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν Ῥωμαίικων ὀργανώσεων καὶ τῶν τεκτονικῶν στοῶν. 

 

Ποδοσφαιρικὴ ὁμάδα τοῦ Συνδέσμου τὴν περίοδο τοῦ 1965. Διακρίνονται ἀπὸ ἀριστερὰ πρὸς τὰ δεξιά: Γιάννης Πούλιας, Ἀλέκος Σιταρᾶς, Βίκτωρ Ζάκος, Ἰωσὴφ Κωνσταντινίδης, Θεόδωρος Ζησόπουλος, Λάμπρος Ἀϊβάτογλου, Σταῦρος Βασιλάτος.

 

Τὸ 1908 ἡ Ἀδελφότητα τοῦ Τσεγκέλκιοϊ ἄλλαξε τὸ καταστατικό της μὲ σκοπὸ τὴν ἠθικὴ καὶ ὑλικὴ ὑποστήριξη ἀπόρων μαθητῶν καὶ μαθητριῶν τῶν ἐκπαιδευτηρίων τῆς κοινότητας «κατὰ τὸν ἐνὸν ἀνακούφισιν τῶν πτωχῶν». Γινόταν δηλαδὴ κατὰ κάποιο τρόπο «ἰσότιμη κατανομὴ πενίας» ποὺ ἐκφραζόταν μὲ δίκαιη κατανομὴ τῶν οἰκονομικῶν βαρῶν.

 

Ἡ Ἀδελφότητα διέθετε πλούσια σὲ βιβλία καὶ συγγράμματα Βιβλιοθήκη. Εἶχε ἐπανδρωθεῖ ὅμως καὶ μὲ ἀξιόλογα στελέχη ποὺ διακρινόταν ὁ καθένας ξεχωριστὰ στὸν τομέα τῶν γραμμάτων καὶ ἀποτελοῦσαν τὴν ἀφρόκρεμα τῆς ἐγγράμματης Κων/πολίτικης κοινωνίας. Ὁ Εὐστάθιος Ποπέσκου διδάκτορας τῆς Νομικῆς τοῦ Πανεπιστημίου Πετρούπολης, ὁ ὁποῖος ἀργότερα χειροτονήθηκε καὶ χρημάτισε προϊστάμενος ἀρχιμανδρίτης τοῦ Ναοῦ Ἁγ. Γεωργίου καὶ ἀμέσως μετὰ ἔλαβε τὸν τίτλο τοῦ ἐπισκόπου Τρωάδος, ὁ Βυζαντινολόγος Ζαννὴς Παπαδόπουλός, ποὺ ἀργότερα τὸ 1927 διορίσθηκε καθηγητὴς στὸ Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Ἔμενε στὸ Μασλὰκ σοκὰκ σὲ γραφικὴ «πράσινη βίλλα» καὶ ἀπὸ τὸ 1904 μέχρι τὸ 1926 διδάσκε στὴ Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολή, τὸ Ζωγράφειο καὶ τὴ Σχολὴ Γλωσσῶν καὶ Ἐμπορίου. Ὁ Δημοσιογράφος Γρηγόρης Γιαβερίδης ὁ ἱδρυτὴς τῆς ἐφημερίδας «Ἀπογευματινή» καὶ ἔγκριτος ἑλληνιστὴς καὶ ὁ Σταῦρος Βουτυρᾶς ἐκδότης τῆς ἐφημερίδας «Νεολόγος» καὶ στὴ συνέχεια ὁ συντάκτης καὶ ἐκδότης τοῦ περίφημου ἑννεάτομου «Λεξικοῦ Ἱστορίας καὶ Γεωγραφίας».

 

Κοντὰ σ᾽ αὐτοὺς τοὺς ἐμπνευσμένους ἀνθρώπους, τὰ παιδιὰ ἔβρισκαν κάθε δυνατὴ βοήθεια στὶς σπουδές τους. Δὲ θὰ ἦταν παρακινδυνευμένο νὰ ποῦμε πὼς οἱ τόσο ἀξιόλογοι ἄνθρωποι τοῦ πνεύματος συνέθεταν τὸ Φιλολογικὸ σαλόνι τοῦ Τσεγκέλκιοϊ.

 

Πέραν τῶν ἐκπαιδευτικῶν καὶ Φιλολογικῶν Συλλόγων ὑπῆρχαν καὶ οἱ Μουσικοὶ Σύλλογοι: ὁ ΕΡΜΗΣ γιὰ τοὺς νέους καὶ ὁ ΘΡΙΑΜΒΟΣ γιὰ τὶς νέες ὅπου διευθύντρια ἦταν ἡ μουσικολογιοτάτη Κορνυλία Ἀπέργη. Ἐδῶ γινόταν ἡ ἐκμάθηση μὲ ἔγχορδα καὶ κρουστὰ ὄργανα τῆς μοντέρνας μουσικῆς καὶ ὑπῆρχε συγκροτημένη χορωδία ποὺ ὀργάνωνε κονσέρτα καὶ θεατρικὲς ἐκδηλώσεις. Σὲ διαφορετικὰ τμήματα γινόταν καὶ ἡ διδασκαλία τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς μὲ ὑπεύθυνο τὸν ἑκάστοτε γνώστη τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς δεξιὸ ἱεροψάλτη τοῦ Ναοῦ.

Ἰωσὴφ Κωνσταντινίδης